تعریف حقوق تجارت بین الملل

با رشد امكانات ارتباطی بین جوامع مختلف، روابط بازرگانی از مرزهای كشورها فراتر رفته و جنبه‌ بین‌المللی پیدا كرده‌ است. در روابط بازرگانی بین‌المللی به دلیل دخالت عنصر خارجی، قواعد حاكم بر رابطه و نظام حقوقی حل و فصل اختلافات ناشی از آن، با روابط تجاری داخلی تفاوت پیدا می كند.

حقوق تجارت بین الملل را می توان بررسی مجموعه‌ ای از قواعد حاكم بر مبادلات تجاری میان اشخاص حقیقی و حقوقی دانست كه واجد خصیصه فرامرزی یا دارای عنصری خارجی است. موضوعاتی نظیر بیع بین‌المللی كالاها، حقوق حمل و نقل‌ بین‌المللی، سازمان تجارت جهانی، شركتهای چندملیتی، تجارت الكترونیك، تعارض قوانین، حقوق انرژی و داوریهای بین‌المللی در این رشته مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

اهداف حقوق تجارت بین الملل

– آگاهی از قواعد و مقررات داخلی مربوط به بازرگانی بین المللی ایران

– آگاهی از قواعد و مقررات بین المللی و جهانی مربوط به بازرگانی خارجی کشورها

– آشنایی با عهدنامه ها و اسناد بین المللی مربوط به بازرگانی بین المللی

– آشنایی با سازمانها و موسسات خارجی و بین المللی دست اندر کار بازرگانی بین المللی

– تربیت نیروهای متخصص برای رفع نیازهای حقوقی قطب بازرگانی کشور

 

حق نشر، حق تکثیر یا کپی‌رایت (Copyright) مجموعه‌ای از حقوق انحصاری است که به ناشر یا پدیدآورنده یک اثر منحصربه‌فرد تعلق می‌گیرد و حقوقی از قبیل نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می‌شود. دو کنوانسیون مهم بین‌المللی در زمینه حق نشر وجود دارند، کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری و کنوانسیون جهانی حق‌نشر (Universal Copyright Convention). اما ایران تا امروز در هیچ‌یک از این کنوانسیون‌ها حضور ندارد و درواقع خود را به رعایت قانون کپی‌رایت ملزم نمی‌داند.‌

نبود مرکزی قانونی جهت حمایت از ایده‌ها یکی از آسیب‌های حوزه تجارت الکترونیکی است. باید بتوان ایده‌های نوین را ثبت کرد و کپی‌رایت آن را برای صاحبان ایده محفوظ نگاه داشت. این خلاء قانونی فرصت‌های کم‌نظیری از کسب‌وکار را در بین کارآفرینان از بین برده است. شاید در نگاه اول نبود قانون کپی رایت به نفع مصرف‌کننده باشد، اینکه به راحتی پکیج نصب ویندوز را کپی کنیم و یا از کپی سی‌دی یا فیلم یک هنرمند و یا خواننده لذت ببریم، اما در مقیاس کلان اقتصادی دود آن به چشم کارآفرین و تولیدکننده داخلی خواهد رفت.

یکی از اشتباهات رایج در حوزه قوانین کپی‌رایت نگرش غیربومی به این نوع قوانین است. بسیاری از افراد تصور می‌کنند کپی‌رایت صرفاً از قاچاق و تکثیر محصولات تولید خارج از کشور ممانعت می‌کند، در حالی که این مسئله تا حد زیادی به شرکت‌های داخلی نیز ضربه می‌زند. این موضوع مدت‌هاست زمینه دلسردی بازی‌سازان داخلی را فراهم و مثل یک مانع ناپیدا، مسیر رشد و توسعه صنعت بازی‌سازی بومی را مسدود کرده است.

بی‌میلی شرکت‌های خارجی به ارائه نرم‌فزارهایشان

عدم رعایت کپی‌رایت مانع از حضور پررنگ شرکت‌های معتبر خارجی در ایران نیز می‌شود و آنها تمایلی به ارائه نرم‌افزارهای خود به صورت رسمی در کشور ما ندارند؛ از طرف دیگر این موضوع مشکلاتی برای تولیدکنندگان داخلی نرم‌افزار، بازی‌های رایانه‌ای و دیگر محصولات حوزه فناوری اطلاعات هنگام صادرات ایجاد می‌کند و آنها خود را از پیش شکست‌خورده می‌دانند و یا خطر ورود و سرمایه‌گذاری در این حوزه را نمی‌پذیرند. بنابراین حتی اگر صلاحیت لازم برای تولید و نشر محصولات نرم‌افزاری را داشته باشند، به دلیل ارائه محصولات مشابه خارجی با قیمت بسیار پایین‌تر، آنها قادر به ارائه خدمات و محصولات خود نخواهند بود.

در کشور ما اگر کسی نرم‌افزار یک شرکت را کپی کند، می‌توان به دادگاه شکایت کرد؛ درصورتی که اگر یک شرکت خارجی نرم‌افزار ما را کپی ‌کند، نمی‌توانیم معترض شویم، همان‌طور که ما نرم‌افزارهای خارجی را کپی می‌کنیم و آنها نمی‌توانند از ما شکایت کنند، چون ما جزو تعهد جهانی این موضوع نیستیم و به همین دلیل نرم‌افزارهای ما امنیت ندارد.

کپی‌رایت و تاثیر آن بر تولید بازی‌های داخلی

با رشد در زمینه تولید بازی‌های رایانه‌ای، اهمیت رعایت کپی رایت باز هم خود را نشان داده است. کارشناسان حوزه بازی‌های رایانه‌ای معتقدند تولید و توزیع بازی‌های رایانه‌ای در این شرایط عملا توجیه اقتصادی برای شرکت‌های ناشر ندارد. بازی‌های خارجی با بهترین کیفیت با نازل‌ترین قیمت در بازار توزیع می‌شود اما بازی‌های ایرانی با توجه به عدم رعایت کپی‌رایت عملا قدرت رقابت با بازی‌های خارجی را نخواهند داشت و در نتیجه ساخت و تولید و تکثیر و توزیع آن توجیهی نداشته و تولیدکننده ایرانی از پیش شکست‌خورده است.

همچنین با رشد صنعت بازی‌های موبایلی در جهان و رشد دستگاه‌های همراه هوشمند در کشور، صنعت بازی‌های رایانه‌ای ایران هم به سمت بازی‌های موبایل گرایش پیدا کرده است. در حال حاضر درصد بالایی از تولیدات ما روی موبایل است. در موبایل به دلیل اینکه استورها یا فروشگاه‌های موبایل داخلی مثل کافه‌بازار و مایکت و ایران‌اپ خودشان کپی‌رایت را رعایت می‌کنند و بازی‌های خارجی به صورت قانونی و با رقم‌های بین‌المللی در این مارکت‌ها عرضه می‌شوند، رقابت برای بازی‌سازهای ایرانی وضعیت بهتری دارد.

بنابراین اگرچه تا زمانی که ایران در زمینه‌های مختلف تولیدکننده نبود، از لحاظ داخلی مشکلی برای عدم رعایت کپی‌رایت وجود نداشت، هرچند که این موضوع ممکن بود خشم تولیدکنندگان جهانی را در پی داشته باشد که شاهد بودند عده زیادی محصولاتشان را با دور زدن قانون حق‌نشر و بدون پرداخت هزینه اثر دریافت می‌کنند، اما اکنون که در حوزه‌های مختلف و خصوصاً نرم‌افزار و بازی‌های کامپیوتری تولیدکننده نسبتاً قوی به شمار می‌رویم، عدم رعایت این قانون گریبان خودمان را نیز گرفته است.

منبع:  isna.ir

 

فصل چهارم كتاب قانون امور گمركی – حق العملكاری در گمرك

بخش یكم – تعریف حق العمل كار و شرایط عمومی حق العمل كاری در گمرك

 ماده ۳۷۶ – حق العمل كار در گمرك به شخصی (اعم از حقیقی یا حقوقی) اطلاق می‌شود كه تشریفات گمركی كالای متعلق به شخص دیگری را به وكالت از طرف آن شخص در گمرك انجام بدهد كسانی كه بدون داشتن كارت حق العمل كاری تشریفات گمركی كالا را به وكالت انجام می‌دهند نمی‌توانند بیش از ۱۰ مرتبه در سال به این كار اقدام نمایند.

 مستخدمین تجارتخانه‌ها یا مستخدمین حق العمل كاران كه منحصرا كارهای آن تجارتخانه یا آن حق العمل كار را در گمرك انجام می‌دهند مشمول مقررات ماده ۳۸۲ این آیین‌نامه خواهند بود.

 ماده ۳۷۷ – هیچ شخصی به عنوان حق‌العمل كار در گمرك پذیرفته نمی‌شود مگر اینكه پروانه مخصوص این شغل را از گمرك ایران تحصیل نموده باشد.

 پروانه حق العمل كاری در گمرك به اشخاصی داده می‌شود كه دارای كارت بازرگانی بوده و حایز شرایط مذكور در زیر باشند:

۱ – تابعیت ایران

۲ – سن كمتر ازبیست و پنج سال نباشد.

 ۳ – نداشتن محكومیت به جنحه و جنایت و عدم سابقه قاچاق در گمرك به گواهی كتبی مقامات مربوط.

 ۴ – حداقل داشتن دیپلم دبیرستان، دارندگان مدارك تحصیلی بالاتر در شرایط مساوی حق تقدم خواهند داشت.

 ۵ – كارمند دولت نباشد.

 ۶ – پذیرفته شدن در امتحان قانون امور گمركی و آیین نامه آن كه از طرف گمرك هرسال یكبار به عمل خواهد آمد.

 تبصره – اشخاصی كه در تاریخ تصویب این آیین نامه بیش از سه سال سابقه حق‌العمل‌كاری دارند از داشتن مدرك تحصیلی فوق و دادن امتحان معاف خواهند بود ولی پس از یكسال تمدید كارت حق‌العمل‌كاری آنها موكول به توفیق در امتحان موضوع این ماده خواهد بود.

 ماده ۳۷۸ – حق العمل كاران به دو طبقه تقسیم و ازآنان وجه‌الضمان نقدی یا تضمین بانكی به شرح زیر أخذ می‌شود:

 ۱ – كسانی كه درآمد غیرخالص حق‌العمل كاری سالانه آنها تا چهارصد هزار ریال باشد یكصد هزار ریال

 ۲ – كسانی كه درآمد غیر خالص حق‌العمل كاری سالانه آنها تا چهارصد هزار ریال به بالا باشد دویست هزار ریال

 تبصره ۱ – وجوهی كه به عنوان وجه‌الضمان اخذ می‌شود تا موقعی كه حق‌العمل كار در گمرك به شغل خود ادامه می‌دهد باید در بانك به حساب سپرده ثابت گذارده شود و سود آن عاید صاحب وجه می‌گردد.

 تبصره ۲ – در صورتیكه میزان درآمد حق‌العمل كار در یك سال طبق دفتر مذكور در ماده ۳۸۳ این آیین نامه از حدنصاب تجاوز نماید موظف است موقع تمدید پروانه تضمین خود را به تناسب كاركرد سالانه افزایش دهد.

 ماده ۳۷۹ – برای تحصیل پروانه حق العمل كاری در گمرك داوطلبان این شغل باید كتبا از گمركی كه می‌خواهند در آنجا حق العمل كاری كنند درخواست صدور پروانه نمایند متقاضی باید به درخواست خود مدارك حایز بودن شرایط مذكور در ماده ۳۷۷ این آیین‌نامه كه از طرف مقامات صلاحیتدار باید صادر شده باشد با سه قطعه عكس ضمیمه نماید، رییس گمرك مزبور درخواست و ضمایم آنرا رسیدگی و تحقیقاتی نیز درباره سوابق متقاضی به عمل آورد. درصورتیكه اشكالی در قبول تقاضا به نظرش نرسد پروانه صادر و امضاء و آنرا به ضمیمه درخواست و ضمایم ضمن گزارش برای تصویب و امضاء به گمرك ایران ارسال می‌دارد. موقع تسلیم پروانه به ذینفع باید به نسبت درجه‌بندی به ترتیب ۱۰۰ و ۲۰۰ ریال از او أخذ و معادل آن تمبر به پروانه الصاق و ابطال شود.

 تبصره ۱ – درخواست حق‌العمل كاری روی اوراق چاپی طبق نمونه مخصوص تنظیم و امضاء متقاضی باید در ذیل تقاضانامه از طرف دفاتر اسناد رسمی گواهی شده باشد.

 تبصره ۲ – اشخاصی كه در گمركخانه‌های مختلف می‌خواهند به حق‌العمل كاری بپردازند در تقاضای خود باید این نكته را تصریح نمایند و درخواست خود را برای صدور پروانه مستقیما به گمرك ایران تسلیم دارند. گمرك ایران مجاز است به تناسب حجم كار و خصوصیات هر یك از گمركخانه‌ها تعداد حق العمل كاران را تعیین و محدود نماید و برای تأمین این منظور ادارات گمرك شهرستانها موظفند تا قبل از پایان دی ماه هر سال عده حق‌العمل كاران را كه در سال بعد مورد احتیاج خواهد بود به مركز گزارش دهند تا گمرك ایران برای صدور پروانه جدید با رعایت مفاد ماده۳۷۷ این آییننامه و حق تقدم از نظر معدل امتحانات مربوط اقدام نماید.

 ماده ۳۸۰ – مدت اعتبار پروانه حق‌العمل‌كاری فقط یكسال از تاریخ صدور آن است درصورتیكه دارنده پرونده مایل به ادامه حق‌العمل كاری در گمرك باشد باید قبل از انقضای مدت و با پرداخت بهای تمبر پروانه و تسلیم دفتر مخصوص حق‌العمل‌كاری موضوع ماده ۳۸۳ این آییننامه درخواست تمدید آن را از گمركی كه پروانه را گرفته بكند، رییس گمرك محل درصورتیكه تخلفی كه مستلزم محرومیت دایم یا موقت از شغل حق العمل كاری باشد از متقاضی ندیده و ادامه شغل او را صلاح بداند، می‌تواند با ملاحظه دفتر حق‌العمل كاری سال قبل و پلمپ و امضای دفتر حق‌العمل كاری سال بعد تا یكسال دیگر پروانه را تمدید نماید.

 تبصره – درجه‌بندی گمركخانه‌های موضوع این ماده اول دی ماه هر سال وسیله گمرك ایران تعیین و اعلام می‌گردد.

 ماده ۳۸۱ – حق‌العمل كار موظف است اصل وكالتنامه رسمی ثبتی اشخاصی كه به حساب آنها تشریفات گمركی را انجام می‌دهد طبق نمونه‌ای كه گمرك ایران تعیین می‌نماید تنظیم و به گمرك ایران تسلیم و رونوشت گواهی شده آن را در هر مورد به اظهارنامه تسلیمی ضمیمه نماید.

 ماده ۳۸۲ – برای مستخدمین تجارتخانه‌ها و مستخدمین حق العمل كاران كه جهت انجام تشریفات گمركی یا كمك در انجام امور گمركی به گمرك مراجعه و منحصرا كارهای مربوط به تجارتخانه یا حق العمل كار مربوط را انجام می‌دهند با رعایت شرایط و تشریفات زیر كارت مخصوصی صادر می‌گردد.

 الف – این قبیل اشخاص علاوه بر داشتن سواد در حدود سوم دبیرستان و داشتن اطلاعات مربوط به امور گمركی باید دارای شرایط مقرر در بندهای ۱ و ۳ و ۵ ماده ۳۷۷ این آییننامه باشند و درباره این قبیل مستخدمین حداقل سن بیست سال خواهد بود.

 ب – اگر فقط به عنوان كمك در انجام تشریفات گمركی دخالت نمایند باید معرفی نامه‌ای كه امضاء آن در دفاتر اسناد رسمی گواهی شده باشد از طرف تجارتخانه یا حق العمل كار با تعیین حدود مداخله در امور ارایه نمایند در اینصورت حق امضای اوراق و اظهارنامه را نداشته و این قبیل اوراق فقط با امضای بازرگان یا حق العمل كاری كه از طرف صاحب كالا وكالت دارد در گمرك قبول می‌شود.

 ج – اگر بخواهند اظهارنامه و اوراق را نیز امضاء كنند باید وكالت نامه رسمی و ثبتی با رعایت شرایط ماده ۳۸۱ این آییننامه از صاحب كالا در دست داشته و به گمرك تسلیم و رونوشت گواهی شده آنرا در هر مورد به اظهارنامه تسلیمی ضمیمه نمایند. در صورتیكه چنین اختیاری از طرف حق العمل كار به مستخدم خود داده شود به شرطی پذیرفته می‌شود كه آن حق العمل كار طبق وكالتنامه صاحب كالا كه به گمرك تسلیم نموده وكالت در توكیل هم داشته باشد.

 در هر دو حال دهنده معرفی نامه یا وكالتنامه باید نسبت به اعمال شخص معرفی شده به گمرك به شرح زیر ضمانت كتبی بسپارد:

 ((اینجانب………………… دارای كارت بازرگانی / پروانه حق العمل كاری شماره………………… صادره از اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران تعهد می‌نمایم هرگاه دراثر اعمال آقای ………… به گمرك ایران ضرر و زیانی وارد شود و یا در اثر تخلف از مقررات گمركی جریمه به او تعلق بگیرد ضرر و زیان وارده را جبران و جریمه متعلق را طبق نظر گمرك پرداخت نمایم.))

 د – برای هریك از این اشخاص پس از تسلیم معرفی‌نامه یا وكالتنامه (اصل یا رونوشت گواهی شده) و اسناد و مدارك مقرر رییس اداره در صورتیكه آنرا حایز شرایط تشخیص داد كارت مخصوصی مبنی بر حدود اختیاراتی كه از طرف معرف یا موكل به دارنده آن داده شده است برای مدتی كه از یكسال تجاوز نخواهد كرد صادر می‌نماید. كارتهای  مزبور در دو نسخه صادر و به هر دو نسخه باید عكس دارنده آن الصاق و با دریافت پنجاه ریال به نسخه اول تمبر الصاق و ابطال شود.

 نسخه اول كارت به ذینفع تسلیم نسخه دوم در پرونده مربوط به حق‌العمل كار معرف یا موكل ضبط می‌شود و اگر دارنده كارت مستخدم تجارتخانه باشد برای او پرونده مخصوصی باز و نگاهداری می‌شود.

 تبصره – حق العمل كاران می توانند با توجه به حجم كار خود در گمرك عده لازم نماینده را با تشخیص رییس گمرك و رعایت مقررات مربوط معرفی نمایند.

 ماده ۳۸۳ – حق العمل كار موظف است تمام عملیاتی را كه در گمرك به وكالت اشخاص انجام می‌دهد در دفتر مخصوص ثبت نماید این دفتر به هزینه حق العمل كار طبق نمونه و دستوری كه گمرك محل می‌دهد نگاهداری می‌شود و قبل از شروع به ثبت باید برگهای آن از طرف گمرك محل شماره گذاری و دفتر پلمپ شود و در اولین برگ مزبور نام و نشانی حق العمل كار و شماره و تاریخ پروانه صادره از گمرك ایران و همچنین تعداد برگهای آن قید و به امضای رییس گمرك برسد و سپس در مقابل رسید به حق العمل كار تسلیم شود.

 ماده ۳۸۴ – رییس گمرك حق دارد هر موقعی كه بخواهد دفتر حق‌العمل كار را رسیدگی كند و  حق‌العمل كار موظف است به محض اخطار كتبی رییس گمرك دفتر خود را بلافاصله جهت رسیدگی به اختیار او بگذارد رییس گمرك یا نماینده او در هر دفعه كه دفتر را رسیدگی می‌كنند باید رؤیت خود را با قید تاریخ در زیر آخرین ثبت آن یادداشت و امضاء نمایند.

 ماده ۳۸۵ – حق العمل كار مكلف است دفتر مزبور را همیشه مرتب و بدون حك و خدشه نگاهدارد.

 بخش دوم – تخلفات حق العمل كاران و مجازات آنها

ماده ۳۸۶ – هرگاه حق العمل كار در ضمن اشتغال به شغل حق العمل كاری در گمرك عمدا اظهارنامه خلاف واقع تنظیم و یا اقدامی برخلاف قانون و آییننامه گمركی مرتكب شود كه متضمن زیان مالی دولت باشد تخلف او به پیشنهاد گمرك در كمیسیون مركب از نمایندگان وزارت بازرگانی و اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران و گمرك ایران رسیدگی و در صورت ثبوت تخلف طبق رأی قطعی كمیسیون مزبور پروانه حق‌العمل‌كار متخلف به طور موقت یا دایم باطل خواهد شد (ماده ۳۶ قانون امور گمركی) چنانچه حق العمل كار در ارتكاب قاچاق گمركی دخالت داشته باشد علاوه بر اجرای مقررات بالا مشمول مقررات قانون مرتكبین قاچاق نیز خواهد بود.

 تبصره – هرگاه حق العمل كار متخلف از اشخاص حقوقی باشد مقررات این ماده هم شامل شخص حقوقی مزبور و هم شامل كسانی كه در آن شخصیت حقوقی دارای حق امضاء بوده و اظهارنامه خلاف را امضاء كرده و یا در آن اقدام خلاف مداخله داشته‌اند می‌باشد و هرگاه حق العمل كار مزبور از اشخاص حقیقی باشد در مدت ممنوعیت نمی تواند به عنوان شخصی كه دارای امضاء در یك شخصیت حقوقی حق العمل كاری است در امور حق العمل كاری گمركی مداخله نماید.

 ماده ۳۸۷ – گمرك هر محل باید برای هریك از حق العمل كارانی كه با تحصیل پروانه مشغول حق العمل كاری در گمرك آن محل باشند پرونده مستقلی مركب از سه پوشه نگاهدارد.

 اوراقی كه در این پرونده‌ها همیشه باید موجود باشد به شرح زیر است:

 پوشه اول – درخواست متقاضی برای تحصیل پروانه

 رونوشت یا فتوكپی گواهی شده پروانه حق العمل كاری

 فتوكپی گواهی شده كارت بازرگانی موضوع ماده ۳۷۷ این آییننامه

 ورقه رسید دفتر حق العمل كاری موضوع ماده ۳۸۳ این آییننامه

 پوشه دوم – یك نسخه از هر صورتمجلس تخلف یا صورتمجلس قاچاق كه بر علیه او در گمرك تنظیم می‌شود.

 پوشه سوم – هرنوع مكاتبات و مراسلات دیگری كه در مورد شخص حق العملكار مبادله می‌شود.

منبع: icbu.ir